Ramuš Haradinaj: OVK, premijersko mesto i Hag u tri navrata

0
564
views
Haradinaj posle ostavke, na kafi u Prištini; foto: BIRN
Haradinaj posle ostavke, na kafi u Prištini; foto: BIRN

Služba u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, švajcarski emigrant, komandovanje u operativnoj zoni “Dukađin” za takozvanu Oslobodilački vojsku Kosova, osnivanje sopstvene stranke, optuženi za zločine protiv čovečnosti u dva navrata, premijer u dva navrata, ostavka na ovo mesto takođe u dva navrata, legitimni saradnik međunarodne zajednice, ali i srpskih partnera u kosovskoj vladi, novi poziv za ispitivanje , ali sada pred tužilaštvom Specijalizovanih veća u Hagu – ukratko je razvojni put donedavnog prvog čoveka Vlade Kosova, Ramuša Haradinaja.

Haradinajevu karijeru obeležili su i niz drugih događaja i detalja. U nastavku pročitajte njihovu retrospektivu.

“Haradinaj – čovek koji može da isporuči”

Televizijske ekipe su ga 1998/1999 snimale u uniformi OVK-a. Godinu dana kasnije kamera AP beleži drugačiju situaciju.

Snimak automobila i objekta izrešetanog vatrenim oružjem. U narednim kadrovima pojavljuje se Ramuš Haradinaj sa masnicom na oku.

“Bivši komandant Oslobodilačke vojske Kosova ranjen je u petak u pucnjavi sa porodicom koja je povezana sa njegovim albanskim političkim protivnikom Bujarom Bukošijem… Veruje se da je Ramuš otišao sa svojim podržavaocim do kuće (porodice Musaj) da reši stare račune… Napad izaziva zabrinutost zbog političkog nasilja unutar albanske zajednice uoči lokalnih izbora planiranih za oktobar” – navodi AP.

Član porodice Musaj tvrdi da se radilo o samoodbrani, Haradinaj da se “nisu ponašali na agresivan način”.

Haradinaj je zbog povreda dobio medicinsku negu u američkoj bazi – Bondstilu, a potom i u Nemačkoj.

“Pucnjava se dogodila u vezi sa sporom između Haradinaja i članova porodice Musaj, koji ga optužuju da je naredio ubistvo njihovog brata i još trojice muškaraca ubrzo nakon dolaska NATO trupa na Kosovo u junu 1999. godine. Svi su bili deo FARK-a (Oružane snage Republike Kosovo), rivalske grupe Oslobodilačke vojske Kosova.

Trojica braće Musaj posetili su Haradinajevog oca kako bi zatražili kosti svog brata – pravo koje su imali prema albanskim običajima. Haradinaj priznaje da je otprilike oko jedan ujutro otišao u porodičnu kuću Musaj kako bi zaustavio braću da ponovo posete njegovog oca,” bili su detalji lista Gardijan o ovom incidentu.

Isti list dalje je izvestio da je ovo drugi slučaj tokom iste godine da je Haradinaj imao veze sa nasiljem, kao i da je prethodno povređen u tuči sa ruskim vojnicima KFOR-a.

Gardijan Haradinaja opisuje kao “ključnu američku vojnu i obaveštajnu imovinu na Kosovu tokom građanskog rata i NATO bombardovanja koje je usledilo”, kao i da se policija UN-a žalila na to da je američko osoblje pokušalo da im uskrati dokaze o pucnjavi između Musaj porodice i Haradinaja.

“Izgleda da poslednji incident nije naneo štetu njegovim kontaktima sa američkim vojnim i političkim figurama,” naveo je tada britanski list, dodajući da je Haradinaj imao “dnevne kontakte sa američkim vojnim osobljem u Americi” i da je ove veze preuzeo NATO na početku bombardovanja SRJ.

“Njegov položaj u međunarodnoj zajednici saželi su britanski zvaničnici koji ga opisuju kao jednog od nekoliko bivših komandanata OVK koji mogu da isporuče. Kažu da je bio presudan za olakšavanje prelaska OVK iz gerilske vojske u civilnu nacionalnu gardu,” pisao je dalje Gardijan 2000, citirajući optužbe neimenovanog člana Kosovske verifikacione misije da je Haradinaj “terorisao svoje ljude i lokalno stanovništvo”, opisijući ga kao “psihopatu”.

“Neko bi mu dao neke informacije i on bi nestao na dva sata. Krajnji rezultat bi bio nekoliko tela u jarku,” dodao je. Gardijan takođe navodi i ime Suada Ćoraja kao još jednu Haradinajevu “žrtvu” za koju se potom tvrdilo da su ga “ubili Srbi”.

“On vrlo lako može da blokira područje,” kazao je za Gardijan administrator UN-a za Peć, Robert Charmbury, navodeći kao dokaz tuču sa pripadnicima ruskih mirovnih snaga u kojoj je grad bio “blokiran za nekoliko minuta”.

U zaključku teksta, navodi se da braća Musaj “brinu šta će Haradinaj da uradi u narednim nedeljama” i da veruju da će još jedan napad da se dogodi.

Sadik Musaj istovremeno “ne veruje da će neko nešto da preuzme protiv Haradinaja”.

“Ništa neće da se dogodi, iza njega su jaki ljudi,” kazao je.

Mediji su potom izvestili da su sva trojica braće Musaj ubijena. Prvi među njima stradao je, prema informacijama iz medija, kako srpskih, tako i kosovskih, 2001.

Dve hiljade i četvrte Haradinaj postaje premijer Vlade Kosova. Na mesto premijera, od kraja 2004. do marta 2005, ostaje sto dana.

Pohvale

“Kosovo je pod njegovim vođstvom postiglo veći napredak u ključnim standardima, kao što su prava manjina i uslovi za povratak srpskih izbeglica, nego u prethodnih pet godina” – ovim rečima je britanski političar Robin Kuk opisao Haradinaja kao premijera.

Dva puta oslobođen optužbi u Hagu

Mesto premijera napušta usled optužnice Haškog suda zbog zločina protiv čovečnosti i kršenja prava i običaja rata.

Haradinaj, Idriz Baljaj i Ljahi Brahimaj tada su okrivljeni za “udruženi zločinački poduhvat”. Zločini su, prema optužnici, izvršeni tokom 1998. protiv kosovskih Srba, kosovskih Roma/Egipćana, kosovskih Albanaca u selu Jablanica. U optužnici su navedeni konkretni slučajevi otmice ukupno 16 civila, koji su, kako se navodi, bili zatočeni i podvrgnuti mučenju i okrutnom postupanju u kompleksu OVK-a u Jablanici. Takođe se navodi da je osmoro njih ubijeno u pritvoru OVK.

Zatvor OVK u Jablanici; foto: Rekom
Zatvor OVK u Jablanici; foto: Rekom

Sud je utvrdio da su pripadnici OVK počinili dela okrutnog postupanja, mučenja, silovanja i ubistva, a Haradinaj je 2008. oslobođen optužbi, kao i Idriz Baljaj, dok je Ljahi Brahimaj proglašen krivim i osuđen na 6 godina zatvora.

Apelaciono veće Haškog tribunala je jula 2010. naložilo delimično ponavljanje suđenja Haradinaju, određen mu je pritvor, da bi novembra 2012. godine Haški tribunal po drugi put Haradinaja oslobodio svih tačaka optužnice za zločine počinjene u logoru OVK u Jablanici, ali i Baljaja i Brahimaja.

2005: Nemačka tajna služba o Haradinaju: Šverc droge i oružja, iznuda novca; sukom sa porodicom Musaj nastavljen

Iste godine, kada je podignuta optužnica protiv Haradinaja, nemačka tajna služba (BND) izradila je analizu o organizovanom kriminalu na Kosovu. U fokusu izveštaja je Džavit Haliti, koji je, navodi se, povezan između ostalih sa Haradinajem i drugim ključnim političkim predstavnicima na Kosovu.

Za Haradinaja su iznesene tvrdnje da je povezan sa švercom droge i oružja, njihovom distribucijom, iznudom novca, da ima uticaja na bezbednost na celom Kosovu i na pojedine organe lokalne samouprave, ali i veze sa policijskim i vojnim krugovima.

U analizi su navedena i konkretna imena lica sa kojima Haradinaj sarađuje, a da njegova grupa koja se bavi kriminalnim aktivnostima ima oko 100 članova.

Dve hiljade i pete se, prema izveštajima iz medija, događaju i tri ubistva. Februara ubijen je član porodice Musaj – Sadik Musaj, aprila brat Ramuša Haradinaja – Enver Haradinaj, a potom jula – još jedan član porodice Musaj – Dželjadin Musaj sa svojim unukom.

Upravo su se ubistva porodice Musaj povezivala sa ubistvima navodnih zaštićenih svedoka u sudskom procesu protiv Haradinaja i grupe operativne zone “Dukađin”. Takve tvrdnje su iznosili iz srpskog tužilaštva za ratne zločine, što je Haški tribunal potom demantovao, navodeći da “nijedna osoba sa spiska svedoka, ili kojoj je Međunarodni sud odobrio zaštitne mere u ova dva predmeta (slučaj Ramuša Haradinaja i Fatmira Ljimaja), nije ubijena”.

Tužiteljka Haškog suda u slučaju Haradinaja, Karla Del Ponte, izjavila je, međutim, nakon što je Haradinaj oslobođen optužbi po drugi put, 2012. godine, da je tokom prvobitnog suđenja “suđenja bilo teško izvesti dokaze”.

“Svedoci se nisu pojavljivali, drugi su promenili svoje iskaze. To je bio problem i on je po prvi put oslobođen… I mislim da je ovo drugo suđenje imalo iste poteškoće: Haradinaj je oslobođe optužbi, jer dokazi nisu predočeni sudu,” kazala je za DW.

Na pitanje kako objašnjava da su neki svedoci nestali, a neki čak navodno ubijeni, Del Ponte je rekla da je svesna toga, ali i da više nije bila u Hagu i da ne zna šta su istrage, koje su se sprovodile na Kosovu – otkrile.

Probleme u ovom suđenju, ali i onom protiv Fatmira Ljimaja, sumirao je Centar za tranzicijsku pravdu:

“Zločini koje su 1998. pripadnici OVK počinili nad Srbima i Romima, ali i Albancima osumnjičenim za ‘kolaboraciju’ sa srpskim vlastima procesuirani su u dva predmeta pred MKSJ: Fatmir Limaj i drugi, a potom i ‘Ramuš Haradinaj i drugi’. U presudama je zaključeno da su zločini navedeni u optužnicama zaista počinjeni, a da su za neke od njih – zlostavljanja u logorima Lapušnik i Jablanica, ubistva civila na planini Beriša i ubistvo sedmoro od 30 osoba čiji su leševi pronađeni u kanalu Radonjićkog jezera – odgovorni pripadnici OVK. Mada je dokazalo da su se zločini dogodili i da je OVK odgovorna za njih, tužilaštvo nije uspelo da izvan razumne sumnje dokaže vezu između neposrednih počinilaca i optuženih zapovednika OVK, kao ni postojanje udruženog zločinačkog poduhvata sa ciljem da se činjenjem zločina nad civilima učvrsti kontrola OVK nad delovima Kosova. Razlozi za to su: nedostatak dokumenata o strukturi OVK, upitna verodostojnost dokaza dobijenih iz Srbije, greške istražitelja na terenu, kao i problemi sa svedocima tokom procesa.
U presudama u predmetu ‘Haradinaj i drugi’ navodi se da se suđenje odvijalo u ‘atmosferi straha u kojoj se svedoci nisu osećali bezbedno’, a problemi sa svedocima obeležili su i suđenje Ljimaju i drugima. Zbog zastrašivanja svedoka, otkrivanja njihovog identiteta ili odbijanja svedočenja podignuto je nekoliko optužnica za nepoštovanje suda.”

Komandni lanac bez komandanata

“Osim na iskazima svedoka i žrtava zločina i forenzičkim dokazima prikupljenim tokom istrage i ekshumacija na terenu, tužiočev slučaj u predmetima zapovednika OVK Fatmira Limaja i Ramuša Haradinaja i četvorice njihovih podređenih, u velikoj meri se zasnivao na iskazima takozvanih insajdera – nekadašnjih zapovednika OVK koji su u intervjuima sa istražiteljima tužilaštva otvoreno govorili o tome kako su 1998. godine uspostavljene zone odgovornosti na Kosovu te ko je i u koje vreme komandovao na kom području. Međutim, kada je to trebalo da ponove pred sudom, nekadašnji zapovednici OVK su promenili iskaze i tvrdili da je zapovedni lanac u zonama odgovornosti optuženih uspostavljen nakon perioda na koji se odnosila optužnica (maj–jul 1998). Tvrdili su da se to desilo tek u jesen, posle formiranja brigada i bataljona, dakle nakon zločina za koje se terete. Iz komandnog lanca je, tako, izvučena karika koja bi tužiocu i sudijama omogućila da optužene komandante zona i jedinica OVK povežu sa direktnim počiniocima zločina nad albanskim, srpskim i romskim civilima.”

Otkrivanje identiteta zaštićenog svedoka i zastrašivanje

Novinar Baton Hadžiu osuđen je na kaznu od 7.000 evra, jer je u tekstu koji je napisao otkrio identitet svedoka koji je svedočio pod zaštitnim merama tokom suđenja Ramušu Haradinaju i ostalima, kao i njegovo navodno mesto boravišta.
Nekadašnji kosovski ministar omladine, kulture i sporta, Astrit Haraćija i Bajruš Morina proglašeni su krivima za, takođe, nepoštovanje suda, jer su uticali na zaštićenog svedoka da ne svedoči u slučaju Haradinaja i ostalih. Šta više, Haški sud je u saopštenju iz 2008. naveo da je Morina zaštićenom svedoku rekao da su drugi svedoci koji su svedočili kasnije i ubijeni.

Sam Haradinaj je na pitanje novinara o navodnim ubistvima svedoka rekao da ga “te tvrdnje vređaju”.

“Jer ih izriču baš oni koji su počinili masovne ratne zločine protiv Albanaca. Glavni tužilac Haškog tribunala Serž Bramerc, potvrdio je da su u mom slučaju svi predviđeni svedoci dali iskaz i da niko od svedoka nije bio odsutan. To je i u Beogradu rekao srpskim vlastima,” kazao je.

Srpska strana: Od priče o brutalnosti do koalicije sa Haradinajem

Osim fotografije, kako se tvrdilo, ubijenih svedoka, u srpskoj javnosti će posebno da budu upamćeni potresni iskazi svedoka koje je pred medijima čitao 2017. godine tadašnji premijer Vlade Srbije, Aleksandar Vučić, a nakon što je Haradinaj priveden u Francuskoj zbog srpske poternice, a potom i pušten.

Silovanja, prebijanja, ispijanje mokraće, hranjenje izmetom, odsecanje uveta Srbinu, brutalno ubijanje nožem, odsecanje glave – ono je za šta je zvanični Beograd, kako je objasnio tadašnji premijer, optuživao Haradinaja i njegove saradnike.

“Dozvoljeno je Srbima seći uši. Dozvoljeno je Srbima vaditi oči, ali zato je važno da Srbi uvek budu na stubu srama. Takvu pravdu i takvo pravo ne prihvatamo, jer to nisu ni pravo, ni pravda, već brutalna i najbrutalnija ogoljena sila,” kazao je tada Vučić.

Ramuš Haradinaj, kao i dobar deo sadašnjih političkih predstavnika kosovskih Albanaca, našao se i u knjizi “Albanski terorizam i organizovani kriminal na Kosovu i Metohiji” koju je 2003. godine izdala Vlada Srbije.
U njoj se navodi da je protiv Haradinaja podneto “108 krivičnih prijava, zbog osnovane sumnje da je izvršio krivična dela terorizam, udruživanje radi neprijateljske delatnosti, kao i zbog ubistva civila.”

Rad doskorašnje, druge Haradinajeve vlade i saradnja sa Srpskom listom

Pet meseci kasnije, Srpska lista, jedina stranka kosovskih Srba koju podržava zvanični Beograd i sam Aleksandar Vučić, ulazi u koaliciju sa Haradinajevom strankom. Haradinaj postaje novi premijer, a Srbi dobijaju tri ministarstva.

Kuga i kolera, brod i plutanje u mirnoj luci, Srpska lista-ledolomac, biranje između dva zla, lončići kojima se gasi požar – sve su metafore kojima su potom iz Srpske liste objašnjavali zašto su pristali da budu deo Haradinajeve vlade.

“Mi držimo isti odnos prema gospodinu Haradinaju, ako mogu da ga nazovem tako. To znači da ostaje naša optužnica, ostaje naša poternica i mi ćemo nastaviti da insistiramo na tome i u budućnosti,” rekao je Vučić.

Javnost pamti posetu zvaničnika Srpske liste proslavi 18. godišnjice formiranja Haradinajeve stranke, zahvalnost koju im je uputio na srpskom jeziku, a potom i posete ovih zvaničnika u njegovom kabinetu.
18 vite të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës.

Realpolitika e jo mohimi, përballja e jo fshehja, besnikëria e jo bukpërmbysja, janë tri shtyllat mbi të cilat është ngritur dhe mbi to qëndron Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës. T’i thuash po lirisë, kushtetutës, demokracisë dhe miqësisē së përhershme me Amerikën, dhe synimit për në BE dhe aleate të NATO- s, kjo është Kosova e besës së AAK-së.Këto janë vlerat sublime tonat!Urime Aleancë dhe na priftë e mbara!RH

Posted by Ramush Haradinaj on Thursday, May 3, 2018

Druga Haradinajeva vlade biće upamćena po brojkama kojima, međutim, ne može da se pohvali: pet zamenika premijera, 21 ministarstvo, preko 80 zamenika ministara, preko 180 političkih savetnika, preko 25 nacionalnih koordinatora i njihovih asistenata – podaci su kojima raspolažu poznavaci rada vlade.

Do oktobra 2018, kada je obeleženo 400 dana Haradinajeve vlade, zabeleženo je i to da je tokom svog rada premijer imao 100 skandala.

Srpska lista od kraja marta prošle godine, posle hapšenja direktora Kancelarije za KiM, Marka Đurića, napušta Vladu Kosova. Srpski ministri su sve vreme u ostavci, ali ipak ispunjavaju svoje ministarske obaveze.

Saradnju Srpske i Haradinaja pratile su, kako su isticali, za srpsku stranu neprihvatljive odluke Vlade: preuzeti su koraci iz zakona o privatizaciji Trepče, počelo se sa formiranjem Vojske Kosova, doneta je odluka o taksama od 100 odsto na proizvode iz centralne Srbije zbog čega je briselski dijalog u potpunosti blokiran, vlada je ovlastila izradu nacrta zakona o “kažnjavanju poricanja zločina Srbije i genocida tokom nedavnog rata na Kosovu”.

Među postupcima kosovskih institucija su i pokušaj hapšenja potpredsednika Srpske liste, Milana Radoičića, smena ministra poljoprivrede i administracije lokalne samouprave iz redova Srpske liste, kao i zamenice ministra pravde, podignuta optužnica protiv smenjenog ministra lokalne samouprave, dok je Haradinaj tokom predizborne kampanje svojim glasačima obećavao i da neće biti Zajednice srpskih opština.

Međutim, opozicione stranke Samoopredeljenje i Demokratska liga Kosova su te koje su sarađivale kako bi srušile vladu Ramuša Haradinaja. Krajem maja uskladili su tekst za izglasavanje nepoverenja vladi.

Kako je došlo do, naizgled, neočekivane Haradinajeve ostavke, preostaje da se vidi da li sledi rekonstrukcija vlade, ili su novi izbori realniji scenario. Uprkos svemu, čini se da Haradinajeva popularnost raste.

Za deo kosovskih Albanaca je heroj koji je u borbama protiv srpskih snaga izgubio dvojicu braće. Posle ranijih dolazaka iz Haga dočekivan je ovacijama. Pred ponovni put u Hag kaže da odlazi kao Ramuš Haradinaj, ne kao premijer Kosova.

“Hteo sam da tu situaciju da odvojim od časti moje države i časti premijera. Ne ide premijer Kosova pred sud, i ne ide država Kosovo, nego ide Ramuš Haradinaj”, bila je njegova poruka tokom podnošenja ostavke.

Nižu se i druga imena pripadnika OVK koji su pozvani da daju iskaz pred tužilaštvom Specijalizovanih veća, među poslednjima Jakup Krasnići, nekadašnji predsednik Skupštine Kosova.

Slede li novi dokazi i nove optužnice, pravda za žrtve, a posle više od 20 godina od konflikta na Kosovu, ostaje da se vidi.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here