Connect with us

Članci

Socijalne statistike, očekivani izazov po novu vladu

Avatar

Published

on

Piše: Rrahman Ramaj

Izvor: Kallxo (Tekst je izvorno preveden sa albanskog i nije lektorisan)

U vreme kada se Kosovo suočavalo sa ekonomskim padom, padom prihoda i smanjenjem radnih mesta, potreba za dobijanjem pomoći je rasla. Socijalne statistike Agencije za statistiku Kosova (ASK) pokazuju da postoji porast potražnje. Za samo tri meseca potrošeno je preko 129.4 miliona evra.

Krajem prošle godine, zabeležen je porast broja siromašnih višečlanih porodica. Opština Mitrovica je opština koja ima najviše socijalno ugroženih porodica. Porastao je i broj penzionera koji primaju osnovnu starosnu penziju po osnovu doprinosa, sa najvećim brojem u Prištini. Prema nacionalnosti, 81 odsto penzionera koji primaju starosne penzije su Albanci, dok preostali procenat čine penzioneri ostalih nacionalnosti. Dok, kada je reč o penzionim osiguranicima koji uplaćuju doprinose, taj procenat dostiže 98 procenata.

Kolebanja je takođe bilo u broju boračkih i vojnih penzionih osiguranika. Prema opštinama, većina korisnika penzija Kosovskih snaga bezbednosti dolazi iz Prištine. Penzioneri, bivši pripadnici Kosovskog zaštitnog korpusa, uglavnom su iz opštine Srbica, dok je najveći broj korisnika boračkih penzija iz opštine Dečani.

Samo u poslednjem kvartalu 2020. izdaci za penzije i druge socijalne šeme iznosili su preko 129.4 miliona evra ili su bili veći za 17.3 miliona evra u odnosu na isti period 2019. godine.

Na mukama sa siromaštvom

Porodicama koje su odabrane na osnovu kriterijuma predviđenih zakonom, putem šeme socijalne pomoći, Kosovo nudi privremenu novčanu pomoć́.

Na Kosovu je evidentirano preko 25 hiljada 600 porodica.

„Na osnovu situacije u decembru 2020. godine, broj porodica koje su ostvarile koristi od šeme socijalne pomoći iznosio je 25,679. Najveći broj porodica dolazio je iz Opštine Mitrovica, sa ukupno 2,392 ili 9,3% od ukupnog broja“, navodi se u izveštaju. Ove porodice imaju ukupno 103,189 članova.

Do meseca septembra prethodnog kvartala, broj porodica koje su zatražile socijalnu pomoć bio je 24,496. Broj porodica zabeležio je porast do poslednjeg meseca 2020. godine. Ovaj broj bio je veći za 1,183 porodice više i sa 4,199 članova više.

Meseca septembra evidentirano je 98,990 članova.

Broj porodica koje primaju socijalnu pomoć veći je čak i ako se uporedi sa evidencijom iz decembra 2019. godine. Meseca decembra te iste godine bilo ih je 24,352, sa ukupno 98,756 članova.

Šeme materijalne podrške za porodice dece sa posebnim potrebama takođe su zabeležile uzlazni trend. U poslednjem kvartalu prošle godine bilo je 2,436 porodica korisnika, što je u odnosu na pre tri meseca, više za 103 porodice, u odnosu na ukupno 2.333.

Broj porodica korisnika veći je i u odnosu na isti period prošle godine. U tri meseca oktobar-decembar evidentirano je 2,276 porodica dece sa posebnim potrebama.

Broj penzionera veći

Iz penzijskih šema proizilazi da je broj korisnika osnovnih starosnih penzija na kraju 2020. godine iznosio 142,280, dok je starosnu penziju po osnovu uplaćenih doprinosa ostvarilo 49,451 korisnika.

Jedno lice, državljanin Kosova, koje navrši 65 godina starosti, ostvaruje pravo na minimalnu penziju od 90 evra mesečno. Sa druge strane, pored navršenih 65 godina starosti, osobe koje su uplaćivale doprinose za svoje penzije, inače poznate kao penzioni osiguranici, klasifikovane u skladu sa zakonskim odredbama.

Kako se navodi u izveštaju, neobrazovani penzioneri odnosno oni sa završenom osnovnom školom primaju penziju u iznosu do 182 evra mesečno, u drugu kategoriju spadaju penzioneri sa srednjim obrazovanjem sa 198 evra mesečno, penzioneri sa višim obrazovanjem primaju penziju od 214 evra mesečno, dok se u četvrtoj kategoriji nalaze penzioneri sa univerzitetskim obrazovanjem koji primaju 265 evra.

Većina korisnika osnovne starosne penzije dolazi iz Opštine Priština.

„Na osnovu situacije zabeležene u decembru 2020. godine, broj korisnika šeme osnovnih starosnih penzija iznosio je 142,280. Najveći broj korisnika dolazio je iz Opštine Priština sa ukupno 14,414 ili 10,1% ukupnog broja “, navodi se u izveštaju.

Ovaj broj je veći za 222 penzionera u odnosu na podatke iz prethodnog kvartala.  Dok je u odnosu na isti period 2019, broj građana koji su navršili 65 godina starosti i ostvaruju pravo na osnovnu starosnu penziju veći za 8,363.

Za ovu kategoriju penzionera samo u decembru 2020. godine iz državnog budžeta potrošeno je preko 12.9 miliona evra. Treba napomenuti da je tokom pandemije, Kurtijeva vlada odlučila da isplati dodatak od 30 evra ovoj kategoriji penzionera, dok je ovu praksu u narednoj godini sledila i vlada koju je predvodio Avdulah Hoti.

Čak i po broju penzionera koji uplaćuju svoje doprinose, prednjači Opština Priština u odnosu na druge opštine, sa 20.7 procenata.

Bilo je oscilacija u broju penzionih osiguranika koji uplaćuju doprinose, u poređenju sa prethodnim kvartalom. U tom tromesečju bilo ih je 49,541, u poslednjem mesecu 2020. ovaj broj je opao za 90 penzionera. Dok je u odnosu na isti period 2019. godine Kosovo dobilo dodatnih 1,965 penzionera.

Podaci ASK-a pokazuju da se svakog meseca na Kosovu potroši preko 10 miliona evra na isplate penzija penzionerima koji uplaćuju doprinose.

„Trepča”, više od 2,300 penzionera prima mesečnu penziju od 126 evra

Pravo prevremenog odlaska u penziju u „Trepči“ ostvaruju svi zaposleni koji su izgubili radno mesto do kraja 2004. godine. Međutim, rudari moraju ispuniti zahteve i uslove predviđene zakonom o penzijskim šemama koje finansira država. 126 evra je iznos koji se mesečno isplaćuje penzioneru „Trepče“.

Podaci do meseca decembra pokazuju da je 2,341 penzioner primao penziju u Trepči. Ovaj broj je manji u odnosu na isti period 2019. godine za 294 osobe. Više od polovine penzionera dolazi iz Opštine Mitrovica.

Penzije za bezbednosne snage i vojsku

Još jedna penzija koja se isplaćuje na Kosovu je ona za bivše pripadnike Kosovskog zaštitnog korpusa (KZK). Bivši pripadnici ostvaruju pravo na trajnu penziju od 60, 70 do 80 procenata prosečne zarade na Kosovu.

U penzionoj šemi Kosovskog zaštitnog korpusa evidentirano je 1,166 korisnika, od kojih je preko 12 procenata od ovog ukupnog broja, iz opštine Srbica.

U odnosu na podatke iz 2019. godine, broj penzionera u ovoj kategoriji veći je za 68. Broj penzionera u Kosovskim snagama bezbednosti (KBS) veći je za još 37 penzionera. Meseca decembra 2019. godine evidentirano je ukupno 546 penzionera KBS-a, dok je u istom mesecu 2020. ovaj broj iznosio 583 penzionera. Najveći broj penzionera KBS dolazi iz Prištine sa 8.9 procenata.

Za korisnike penzije KBS-a, ovo pravo proističe iz Zakona o penzijama pripadnika Kosovskih bezbednosnih snaga, Zakon br. 04 / L-084. Penzije pripadnika KBS kreću se od 60, 70 do 80 procenata prosečne zarade na Kosovu.

U šemi za porodice palih boraca i ratnih invalida, do decembra prošle godine bilo je 13,550 korisnika, dok je broj korisnika iz ove kategorije iznosio 10,493. Za ovu kategoriju se mesečni izdaci kreću u rasponu od 3.3 do 4 miliona evra.

Dalje, šema za ratne veterane brojala je 38,216 korisnika, pri čemu je više od 10 procenata dolazilo iz opštine Dečani.

„Na osnovu situacije u decembru 2020. godine, broj korisnika penzijske šeme za ratne veterane iznosio je 38,216. Najveći broj korisnika zabeležen je u opštini Dečani sa ukupno 4,057 ili 10,6% od ukupnog broja “, navodi se u izveštaju.

U poređenju sa istim mesecom 2019. godine, beleži se broj veći za 115 korisnika.

Penzije i druge naknade

U sistemu naknade za slepe, bilo je 1,848 korisnika, dok je taj broj u 2019. bio za 128 veći.

Invalidska penzija se isplaćuje licima koja ispunjavaju zakonske uslove, starosti od 18 do 65 godina. Mesečni iznos ove penzije iznosi 75 evra.

Takođe je bilo kolebanja u penzijskoj šemi za osobe sa invaliditetom, koja je brojala 19,266 korisnika, dok je u decembru taj broj iznosio 17,791.

S druge strane, osobe koje su trajno izgubile sposobnost pomeranja donjih ekstremiteta primaju penziju za paraplegičare, dok penziju za tetraplegičare ostvaruju osobe koje su trajno izgubile sposobnost kretanja i pomeranja gornjih ekstremiteta.

Bilo je 2,797 korisnika šeme penzija za paraplegičare i tetraplegičare.

Takođe, šema za porodične penzije brojala je 3,712 korisnika, invalidske penzijske 81 korisnik i šeme za nadoknadu obrazovnim radnicima za 90/91. godinu.

129.4 miliona evra za tri meseca

Za tri meseca, oktobar-decembar prošle godine, za šeme penzija i naknada, država je izdvojila 129,431,061.77 evra.

Više od polovine ovih sredstava odlazi na osnovne penzije i penzije po osnovu doprinosa. Zatim dolaze troškovi za boračke penzije koji učestvuju sa oko 15 procenata, a sa preko 12 procenata učestvuju izdaci na ime socijalnih šema.

Naknade i druge penzije učestvuju u manjem procentu.

U poređenju sa prethodnim kvartalom, troškovi na ime penzija i drugih socijalnih šema, veći su za preko 8.4 miliona evra, dok su u odnosu na isti period 2019. godine, veći za 17.3 miliona evra.

U poslednjem kvartalu 2019. godine, rashodi su iznosili 112,096,405.94 evra.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Preporučeno